إن الله يحب المتطهرين

   همان‏گونه كه به حسب ظاهر، كعبه قبله مسلمانان و مطاف زايران است، از نظر باطن هم هر انسانى، قبله و مطافى دارد و قبله هر كسى، هدف خاص اوست كه براى نيل به آن هدف، به سمت آن حركت مى‏كند و مطاف هركسى، چيزى است كه در مدار آن مى‏گردد.

 برخى خود محور و خودمدار و برخى ديگر، حق محور و حق مدارند.

      قبله كسانى كه خود مدار و خودمحورند، منافع شخصى آنهاست.قرآن كريم از انسان خود محور، به «فمنهم ظالم لنفسه‏» ياد كرده و در تعبيرات روايى آمده است كه او «يحوم حوم نفسه‏»

     چنين كسى بر خود ستم كرده است; زيرا قبله اصلى خود را نشناخته و مطاف و مدار اصيل خويش را نيافته است. 

    گروه ديگر، حق محورند و قبله و مطاف و مدار آنها، حق است; خواه به سود آنها باشد و خواه به زيان آنها. البته حق به زيان كسى نيست، چنان كه باطل به سود كسى نخواهد بود; چون باطل، نه موافق با نظام آفرينش است و نه موافق با هدف آفرينش انسان.

از اين رو، امام صادق (عليه‏السلام) مى‏فرمايد:

«ان من حقيقة الايمان ان تؤثر الحق و ان ضرك على الباطل و ان نفعك، و ان لا يجوز منطقك علمك‏»

از نشانه‏ها و آثار ايمان حقيقى آن است كه حق را گر چه به زيان شما باشد بپذيريد و باطل را گرچه به سود شما باشد نپذيريد. سود و زيان در اين حديث، راجع به تشخيص خود شخص و ناظر به خصوص نفع و ضرر مادى است، و گرنه هيچ حقى زيان‏آور نبوده و هيچ باطلى سودمند نيست.

مراحل اخلاق از ایت الله جوادی املی

        اين لطف الهي كه شامل حالمان گشته را سپاس ميگويیم

               و اين عيد را به پيشگاه  آقا امام زمان عج و پيروان  آن حضرت تبريك عرض مينمايم

                    الحمد لله الذي جعنا من المتمسکين بولاية علي بن ابيطالب

   ايمان آن است كه انسان در قلعه امن قرار گيرد و از اين رو حضرت امام رضا (صلوات الله وسلامه عليه) در حديث‏سلسلة الذهب از پدران گرامى خود از سفراى الهى نقل كرده است كه خداوند مى‏فرمايد:

«كلمة لا اله الا الله حصني فمن قالها دخل حصني و من دخل حصني امن من عذابي‏»

توحيد، دژ مستحكم من است و هر كس به اين دژ درآيد از عذاب الهى ايمن است .

البته در جهان تكوين، همه موجودات موحدند و هيچ موجودى كافر نيست، ولى در نظام تشريع و قانونمندى، انسانها دو دسته‏اند: بعضى مؤمن و بعضى كافر، ونيز در نظام تكوين، هيچ موجودى از مسير مستقيم، منحرف نيست:

«ما من دابة الا هو اخذ بناصيتها ان ربى على صراط مستقيم‏»

زمام هر موجودى را خدا بر عهده دارد و كار خدا هم بر مسير مستقيم است

از همان کتاب

و

ولایة علی ابن ابیطالب حصني فمن دخل حصني و من دخل حصني امن من عذابي‏

من  اكنون در پيشگاه تو ايستاده ام اي اقايم با حال خضوع و خواري و درماندگي و كوچكي نه وسيله تبرئه جويي دارم تا عذر خواهم ونه توانايي تا پيروز گردم و نه دليلي دارم كه بيارم و.....

و ميدانم  يقين و بي ترديد كه تو از من سوال خواهي كرد از كارهاي بزرگ وتو داور عادلي كه خلافي در حكمت نيست الحکم العدل الذی لا تجور

و عدل تو نابود كن منست و از هر گونه عدالتت گريزانم....

...و عدلك مهلكي و من كل عدلك مهربي....../

 شيطان، نخست، ماموريت دارد در حد وسوسه عده‏اى را به گناه دعوت كند; اما اگر انسان دعوت او را پذيرفت و به گناه آلوده شد، به تدريج مسموم مى‏شود و تحت ولايت او قرار مى‏گيرد و شيطان در جهاد اكبر بر او پيروز مى‏شود و در نتيجه او را جزو ستاد و سپاه خود قرار مى‏دهد; چنانكه در قرآن آمده است:

«و اجلب عليهم بخيلك و رجلك‏» .

بر اساس همين بيان قرآنى، امام صادق (عليه السلام) درباره گناهكاران مى‏فرمايد:

«اذا اخذ القوم في معصية الله فان كانوا ركبانا، كانوا خيل ابليس و ان كانوا رجالة كانوا من رجالته‏»

آنان اگر سوارند، از واحدهاى سواره نظام شيطان و اگر پياده‏اند، از واحدهاى پياده نظام او هستند. از همه بدتر، عالم بى‏عمل است; قرآن كريم مى‏فرمايد:

«يا ايها الذين آمنوا لم تقولون ما لا تفعلون كبر مقتا عند الله ان تقولوا ما لا تفعلون‏»

مقت و عذاب خدا نسبت‏به عالم بى‏عمل و واعظ غيرمتعظ، زياد است. چنانكه در حديث نورانى امام باقر (عليه السلام) آمده است: كسى كه مردم را به عدالت و فضيلت و تقوا دعوت كند و خود، عادل نباشد، حسرتش در قيامت، زياد و مشمول آيه:

«يا حسرتى على ما فرطت فى جنب الله‏»

است و اظهار تاسف مى‏كند كه چرا من در مورد فرمان خدا تقصير و كوتاهى كردم:

«ان اشد الناس حسرة يوم القيامة الذين وصفوا العدل ثم خالفوه و هو قول الله...»

توبه عام و خاص

توبه در لغت‏به معناى رجوع است; وقتى «بنده‏» به مولاى خود بر مى‏گردد، مى‏گويند «توبه‏» كرده است. ذات اقدس اله در قرآن كريم به همه مؤمنان دستور توبه مى‏دهد:

«و توبوا الى الله جميعا ايه المؤمنون لعلكم تفلحون‏»

يعنى، اى مؤمنان! به سوى حق توبه كنيد تا فلاح و رستگارى، نصيب شما بشود.

البته بايد توجه داشت كه توبه، بين معناى لغوى و معناى اصطلاحى و همچنين بين مراحل سه گانه‏اى كه براى آن ذكر كرده‏اند، مشترك معنوى است، نه لفظى و همه اينها مصاديق آن معناى جامع است: توبه چون به معناى رجوع است، گاهى رجوع از معصيت‏به اطاعت، گاهى رجوع از مخالفت‏به موافقت، گاهى رجوع از «ترك اولى‏» به «اولى‏» و گاهى رجوع از غير خدا به خداست.

مرحله اول توبه كه توبه عمومى و به اصطلاح، «توبه عوام‏» است آن است كه انسان معصيت كار از تبهكارى خود دست‏بردارد. گناهكار اگر چه عالم باشد، در حقيقت از «عوام‏» به‏شمار مى‏آيد. چون «عوام‏» در اين جا در مقابل «علما» نيست; بلكه در مقابل «عقلا» است. بنابراين، كسى كه اهل گناه باشد، عامى است گرچه تحصيل حوزوى يا دانشگاهى داشته باشد. به هر تقدير، توبه عوام آن است كه از گناه بپرهيزند; اما توبه خواص، پرهيز از «ترك مستحب و اولى‏» است; يعنى، اگر بعضى از امور مستحب مانند نماز شب و صدقه اول ماه را ترك كرده باشد از آن توبه كند و از اين رقيقتر آن است كه انسان از ترك كارى كه مستحب شرعى نيست ولى محبوب ارشادى است توبه كند و از اينها رقيقتر هم آن است كه او هيچ خلافى نكند، بلكه همه احكام الهى را بشناسد و انجام دهد، ولى در عين حال از توجه به ماسوى الله توبه كند كه بعد توضيح داده مى‏شود.

شيطان در كمين انسان است و هرگز او را در خواب و بيدارى رها نمى‏كند و مى‏كوشد تا انسان از فضيلت‏باز بماند. اگر بتواند، او را به حرام و اگر نشد به ارتكاب مكروه سرگرم كند و اگر موفق نشود كسى را به مكروه مبتلا كند، او را سرگرم مى‏كند تا واجب را ترك كند، و اگر در اين زمينه هم توفيقى نيافت، او را به ترك مستحب مبتلا مى‏كند، و اگر اين گونه از امور هم در دسترس شيطان قرار نگرفت، سعى مى‏كند تا انسان را به بعضى از واجبها يا مستحبهاى مهم، مشغول كند تا او از واجبها يا مستحبهاى مهمتر باز بماند; همچنين گاهى تلاش مى‏كند تا انسان، سرگرم مباح بشود تا با گذراندن وقت در مباح از مستحب و «اولى‏» باز بماند، و اگر در اين امور هم موفق نشد، مى‏كوشد تا انسان را از توجه به الله باز دارد; يعنى، او را به غير خدا مشغول كند; مانند انجام عبادت براى پرهيز از جهنم يا اشتياق به بهشت; زيرا براى سالكان كوى حق، اين نجات از جهنم و يا اشتياق به بهشت هم خار راه است.

 از کتاب مراحل اخلاق در قران ایت الله جوادی املی

    و من لم يتب فاولئك هم الظالمون.

   توبه پيش از آن كه مقامى عرفانى براى سالك باشد، راه نجاتى است براى همه خلق تا كه از پيامدهاى نامطلوب و ناپسند رفتار و افكار خويش بركنار باشند و اميدى است براى همه كسانى كه به گناه آلوده گشته اند و بالاخره شاهراهى است كه هر بن بستى را مى شكند.

          چنان كه اميرمؤمنان صلوات الله عليه فرمودند: «العجب ممن يقنط و معه النجاة»؛ در شگفتم از كسى كه نااميد گشته است و حال آن كه راهى براى نجات خويش دارد. پرسيدند: «و ما النجاة»؟ راه نجات كدام است؟ فرمود: «التوبه و الاستغفار»؛بازگشت و طلب آمرزش.

    توبه روزنه اى است به رحمت بى كران الهى كه اگر كسى بدان نزديك گردد، آن را دروازه بخشش بى حد و اندازه پروردگار بخشنده و مهربان خواهد يافت و اگر كسى از آن بى بهره باشد، از رحمت الهى بى بهره خواهد بود؛ چه توبه اصلِ جمله مقامات و كليد همه حال هاست و اول مقام سالكان است و توبت به مثابت زمين است بنا را. هركس كه وى را زمين نباشد، او را بنا نباشد. همچنين، هر آن كس كه وى را توبه نباشد، او را هيچ حال نباشد.

در فضيلت توبه همين بس كه خداى متعال به همه مؤمنان بدان سفارش فرموده است و فلاح و رستگارى را از نتايج آن دانسته است و فرموده است: «و توبوا الى الله جميعاً ايها المؤمنون لعلكم تفلحون»؛ همه به سوى خداى باز گرديد و توبه كنيد اى مؤمنان! بسا كه رستگار شويد و تائب را همين بس كه آن بى نياز يگانه درباره او فرمود: «إنّ الله يحب التوابين و يحب المتطهرين»؛تائب محبوب خداست همان گونه كه پاكان و پالودگان از هر زشتى و نقصى، محبوب اويند.      دور نيست كه آن دو، يكى باشند و تائب، مطهر باشد و از پيامبر خدا … نقل كرده اند كه «هيچ چيز نيست دوست تر بر خداى عزوجل از برناى تائب»،آن كه هنوز چندان آلوده نگشته است، اگر از آلودگى خويش بازگردد، به صلاح و سداد نزديك تر است.      توبه بازگشتن از بدى ها، آلودگى ها، سستى ها و هر آن چه نكوهيده است، توبه بازگشت از هر چيزى است كه آدمى را از ياد خدا غافل مى سازد و توبه بازگشت و بيزارى از هرچه غير خداست. توبه بيرون راندن شياطين جن و انس از خانه خداست، پاك ساختن حرم خدا از غير خداست، آراستن دل به عبادت خدا وسپردن دل به اوست و توبه اندر شرع بازگشتن بود از نكوهيده ها باز آن چه پسنديده است از شرع. آشنايى با عرفان اسلامى    حسینی شاهرودی